ഹിമാചൽപ്രദേശ്
*ദസ എന്ന ഗോത്രവർഗക്കാരാണ് ഹിമാചൽപ്രദേശിലെ ആദിമനി വാസികൾ
*ശങ്കർ വർമ്മ എന്ന കശ്മീർ ഭരണാധികാരി എ.ഡി. 883-ൽ ഹിമാ ചൽപ്രദേശിന്റെ അധികാരം പിടിച്ചെടുത്തു
*എ.ഡി. 1009-ൽ മുഹമ്മദ് ഗസ്നി ഇവിടെ അധികാരം സ്ഥാപിക്കുകയും ക്ഷേത്രസ്വത്തുക്കൾ അപഹരിക്കുകയും ചെയ്തു
*എ.ഡി. 1043 ആയപ്പോഴേക്കും ഹിമാചൽപ്രദേശ് രജപുത്രഭരണത്തിൻ കീഴിലായി. ഇവിടം ഭരിച്ച പ്രശസ്ത രജപുത്രരാജാവായിരു ന്നു സൻസർ ചന്ദ്
*എ.ഡി. 1773-ൽ ഹിമാചലിന്റെ ഭാഗങ്ങൾ മഹാരാജാ സൻസർ ചന്ദ് II-ന്റെ ഭരണത്തിലായിരുന്നു
*1804-ൽ മഹാരാജ രഞ്ജിത്ത് സിങ് രജപുത്രന്മാരെ പരാജയപ്പെടുത്തി ഭരണം ഏറ്റെടുത്തു
*1768 കാലഘട്ടത്തിൽ ഗൂർഖകൾ എന്ന ആദിവാസിവിഭാഗം നേപ്പാളിൽ ശക്തിപ്രാപിക്കുകയും അവർ നേപ്പാളിലെ ഭൂരിഭാഗം പ്രദേശവും കീഴടക്കുകയും ചെയ്തു. പിന്നീട് ഗൂർഖകളുടെ ശ്രദ്ധ ഷിംലയിലേക്ക് തിരിയുകയും അവിടെ ആധിപത്യം സ്ഥാപിക്കുകയും ചെയ്യു
*മഹാരാജാ രഞ്ജിത്ത് സിങ്ങിനെ പരാജയപ്പെടുത്തി സിബ കോട്ട പിടിച്ചെടുത്ത ഗൂർഖപ്പട പിന്നീട് അവരുടെ ശ്രദ്ധ ഹിമാചലിന്റെ തെക്കൻ ഭാഗങ്ങളിലേക്ക് വ്യാപിപ്പിച്ചു
*1815-16 നടന്ന ഗൂർഖാവാറിലൂടെ ബ്രിട്ടീഷുകാർ ഷിംല കീഴടക്കി. വൈകാതെ ഈ പ്രദേശത്തെ ഭൂരിഭാഗം പ്രദേശങ്ങളും ബ്രിട്ടീഷുകാരുടെ കൈകളിലായി
*ബ്രിട്ടീഷ് ഭരണത്തിനൊടുവിൽ 1948-ൽ ഹിമാചൽപ്രദേശ് കേന്ദ്രഭരണത്തിൽ കീഴിലായി
*1951-ൽ ലഫ്റ്റനൻറ് ഗവർണറുടെ കീഴിൽ 36 അംഗങ്ങളുള്ള ലെജി സ്റ്റേറ്റീവ് അസംബ്ലിയോടുകൂടിയ പാർട്ട് സി സംസ്ഥാനമാക്കി
*1954-ൽ ബിലാസ്പൂർ കൂടി ഹിമാചൽപ്രദേശിനോട് ചേർത്തു
*1971 ജനുവരി 25-ന് ഹിമാചൽപ്രദേശിന് സംസ്ഥാനപദവി ലഭിച്ചു ഇതോടെ ഇന്ത്യൻ റിപ്പബ്ലിക്കിലെ പതിനെട്ടാമത്തെ സംസ്ഥാനമായി ഹിമാചൽപ്രദേശ് മാറി
*ഹിമാലയത്തിന്റെ പടിഞ്ഞാറൻ ഭാഗത്തായാണ് ഹിമാചൽപ്രദേശ് സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത് .
*ഹിമാലയത്തിൽനിന്നാണ് ഹിമാചൽപ്രദേശിന് ആ പേര് ലഭിച്ചത്
*ഹിമാചൽപ്രദേശ് എന്ന വാക്കിനർഥം-മഞ്ഞിന്റെ വാസസ്ഥലം
*ഹിമാദ്രി, ഹിമാചൽ, സിവാലിക് എന്നീ മൂന്ന് പർവതനിരകൾ ചേർന്നതാണ് ഹിമാലയം
*ഹിമാലയത്തിലെ ഏറ്റവും ഉയരം കൂടിയ പർവതനിരയായ ഹിമാദ്രി ഗ്രേറ്റർ ഹിമാലയ എന്ന പേരിലും അറിയപ്പെടുന്നു
*ഹിമാദ്രിക്കും സിവാലിക്കിനും ഇടയിലായി സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന പർവതനിരയാണ് ഹിമാചൽ
*ഹിമാചൽപ്രദേശിലെ പ്രധാന താഴ്വരകളായ കുളു, കാൻഗ്രാ എന്നിവ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത് ഹിമാചാലിലാണ്
*ദൗലാധർ നിരയുടെ താഴ്വരയിലാണ് കാൻഗ്ര സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്
*
*ഹിമാലയത്തിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഹിമാചൽപ്രദേശിലെ പ്രധാന സുഖവാസ കേന്ദ്രങ്ങളാണ് ഷിംല,ധർമശാല,ചംബ,ഡൽഹൗസി എന്നിവ
*ഹിമാലയനിരകളിൽ ഏറ്റവും തെക്കുഭാഗത്ത് കാണപ്പെടുന്ന ഉയരം കുറഞ്ഞ പർവതനിരകളാണ് സിവാലിക്
*പ്രാചീനകാലത്ത് സിവാലിക്, മൈനാകപർവതം എന്നാണ് അറിയപ്പെട്ടിരുന്നത്
*സിവാലിക് എന്ന വാക്കിനർഥം 'ശിവന്റെ തിരുമുടി' എന്നാണ്
*ഹിമാചൽപ്രദേശിലെ പ്രധാന ചുരങ്ങളാണ് ഷിപ്കില, ബാരാലാച്ലാ, രോഹ്താങ് എന്നിവ.
*ഹിമാചൽപ്രദേശിനെയും തിബറ്റിനെയും തമ്മിൽ ബന്ധിപ്പിക്കുന്ന ചുരമാണ് ഷിപ്കിലാ ചുരം
*റോഹ്താങ്ചുരം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത് പീർപഞ്ചൽ മലനിരയിലാണ്
*കുളു താഴ്വരയെയും ലാഹുൽ സ്ലീതി താഴ്വരയെയും ബന്ധിപ്പിക്കുന്ന ചുരമാണ് റോഹ്താങ് ചുരം.
*ശവകൂമ്പാരം എന്നറിയപ്പെടുന്നത് റോഹ്താങ് ചുരമാണ്
*ഹിമാചൽപ്രദേശിലെ പ്രധാന നദികളാണ് ചിനാബ്, രവി, ബിയാസ്, സത്ലജ്, യമുന
*ബിയാസ് നദി ഉദ്ഭവിക്കുന്നത് ഹിമാചൽപ്രദേശിലെ റോഹ്താങ് ചുരത്തിൽനിന്നാണ് ഇത് കുളു താഴ്വരയിലൂടെയാണ് ഒഴുകുന്നത്
*ബിയാസിന്റെ പ്രാചീനനാമം -വിപാസ
*ഈ നദിക്ക് ഇന്ന് നാമറിയുന്ന പേര് ലഭിച്ചത് വസിഷ്ഠമഹർഷിയുടെ പേരിൽനിന്നാണ് എന്ന് വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്നു
*ഇന്ത്യയിൽ ഏറ്റവും കുറഞ്ഞ നിരക്കിൽ വൈദ്യുതി ഉത്പാദിപ്പിക്കുന്ന ബാസി പ്രോജക്ട് ബിയാസ് നദിയിലാണ്
*ഗ്രീക്കു പുരാണങ്ങളിൽ 'ഹൈ ഫാസിസ്’ എന്നറിയപ്പെടുന്ന നദി-ബിയാസ്
*ചംബ സുഖവാസകേന്ദ്രം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത് രവി നദിയുടെ തീരത്താണ്
*ഷിംല സുഖവാസകേന്ദ്രത്തിലെ ഏറ്റവും ഉയരം കൂടിയ പ്രദേശം -ജാഖുഹിൽസ്
*ഷിപ്കില ചുരത്തിലൂടെ ഒഴുകുന്ന നദി-സത്ലജ്
*ഏറ്റവും കൂടുതൽ മഴ ലഭിക്കുന്ന ഹിമാചൽപ്രദേശിലെ സ്ഥലം -ധർമശാല
*ഹിമാചൽപ്രദേശിന്റെ രണ്ടാം തലസ്ഥാനമായി ഈയിടെ പ്രഖ്യാപിക്കപ്പെട്ട നഗരം-ധർമശാല
*ഏറ്റവും കുറവ് മഴ ലഭിക്കുന്നത് - ലാഹുൽ സ്പിതി
*ബിയാസ് നദിയിൽ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന അണക്കെട്ട് -പോങ്
*ഇതിന്റെ സംഭരണി മഹാറാണ പ്രതാപ്സാഗർ എന്നറിയപ്പെടുന്നു
*1976-ലാണ് അണക്കെട്ടിന്റെ പണി പൂർത്തിയായത്
*കാൻഗ്ര ജില്ലയിലാണ് സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്
*ഹിമാചൽപ്രദേശിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന മനുഷ്യനിർമിത തടാകമാണ് ഗോവിന്ദ സാഗർ തടാകം.ലോകത്തിലെ തന്നെ വലിയ ഗ്രാവിറ്റി ഡാം കൂടിയാണിത്
*ഭക്ര അണക്കെട്ടിന്റെ ജലസംഭരണിയാണ് ഗോവിന്ദ സാഗർ തടാകം
*ഇന്ത്യയിലെ ഏറ്റവും ഉയരം കൂടിയ രണ്ടാമത്തെ അണക്കെട്ടാണ് ഭക്ര അണക്കെട്ട്
*ഭക്ര ഡാമിന്റെ മേൽനോട്ടം വഹിച്ച അമേരിക്കൻ എൻജിനീയർ -ഹാർവി സ്റ്റോക്കം
*1962-ലാണ് അണക്കെട്ടിന്റെ പണി പൂർത്തിയായത്
*കാളീദേവിയുടെ ആശിർവാദമുള്ളതും ശിവഭഗവാനാൽ സംരക്ഷിക്കപ്പെടുന്നു എന്നു സങ്കല്പമുള്ളതുമായ ഹിമാചൽപ്രദേശിലെ തടാകം-ഖാജ്ജർ തടാകം
*ഓഗസ്റ്റ്/സെപ്റ്റംബർ മാസങ്ങളിൽ എല്ലാവർഷവും ഈ തടാകത്തിൽ ഒരു മേള നടക്കാറുണ്ട്
*ചംബ ജില്ലയിലാണ് സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്
*‘ചന്ദ്രന്റെ തടാകം’ (Lake of moon) എന്നറിയപ്പെടുന്ന തടാകം - ചന്ദ്രതാൽ തടാകം
*ചൈനീസ് സഞ്ചാരിയായ ഹ്യുയാൻ സാങ് ചന്ദ്രതാൽ തടാകത്തെ 'ലോഹിത്യ സരോവർ’ എന്നാണ് വിശേഷിപ്പിച്ചത്
*രേണുക തടാകം സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന സംസ്ഥാനം ഹിമാചൽ പ്രദേശാണ് (സിർമൗർ ജില്ല)
*ഇന്ത്യയിലാദ്യമായി ജിയോ തെർമൽ എനർജി (ചൂട് നീരുറവയിൽനിന്ന് വൈദ്യുതി ഉത്പാദിപ്പിക്കുന്ന പ്രക്രിയ) ഉത്പാദിപ്പിച്ച പവർസ്റ്റേഷൻ-മണികരൺ
*ഇന്ത്യയിൽ ഭൂമിക്കടിയിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഏറ്റവും വലിയ ജല വൈദ്യുതപദ്ധതി നാഥ്ച-ഛാക്രി പ്രോജക്ട് (സത്ലജ് നദിയിൽ)
*ഗിരി ജലസേചന പദ്ധതി സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന സംസ്ഥാനം
*ദേഹർ ജലവൈദ്യുത പദ്ധതി ഏത് നദിയിലാണ്-ബിയാസ്
*രവി നദിയിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ജലവൈദ്യുത പദ്ധതിയാണ് ചമേര
*ചാന്ദ്‌വിക് വെള്ളച്ചാട്ടം ഹിമാചൽപ്രദേശിലാണ്
*യുനെസ്കോയുടെ പൈതൃക പട്ടികയിൽ ഉൾപ്പെട്ട ഹിമാചൽ പ്രദേശിലെ ദേശീയോദ്യാനം-  ഗ്രേറ്റ് ഹിമാലയൻ നാഷണൽ പാർക്ക്
*മഹാറാണാ പ്രതാപ്സാഗർ ദേശീയോദ്യാനം കാൻഗ്രാം ജില്ലയിലാണ്
*പിൻവാലി നാഷണൽ പാർക്ക്, റോഹിയ നാഷണൽ പാർക്ക് എന്നിവയും ഹിമാചൽപ്രദേശിലാണ്
*ഹിമാചൽപ്രദേശിലെ മറ്റൊരു വന്യജീവിസങ്കേതമാണ് കലോതോഷ്
*തീർഥാൻ സാങ്ച്വറി സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത് കുളുവിലാണ്
*ഏഷ്യയിലെ ഏക ഫോസിൽ പാർക്ക് -സിവാലിക് ഫോസിൽ പാർക്ക്
*ഇത് സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത് സിർമൗറിലാണ് അപരനാമങ്ങൾ
*ഇന്ത്യയുടെ മിനി സ്വിറ്റ്സർലൻഡ് എന്നറിയപ്പെടുന്ന സ്ഥലം - ഖജ്ജാർ
*ഹിമാലയത്തിലെ അജന്ത എന്നറിയപ്പെടുന്നത് ടാബോയാണ്
*ദൈവങ്ങളുടെ താഴ്വര - കുളു
*ഇന്ത്യയിലെ കുമിൾ നഗരം, മിനി ഷിംല എന്നീ അപരനാമങ്ങളില റിയപ്പെടുന്നത് സോളൻ ആണ്
*സിറ്റി ഓഫ് റെഡ് ഗോൾഡ് എന്നറിയപ്പെടുന്നതും സോളനാണ്
*മിനി ഇസ്രായേൽ - കാസോൽ
*മലകളിലെ വാരാണസി എന്നറിയപ്പെടുന്നത് മാണ്ഡിയാണ്
*ചോട്ടികാശി, ഹിമാചലിലെ കാശി എന്നീ അപരനാമങ്ങളിലും മാണ്ഡി അറിയപ്പെടുന്നു
*വിലക്കപ്പെട്ട നഗരം (The Village of Taboos) എന്നറിയപ്പെടുന്നത്  മലാനയാണ് ഇവിടുത്തെ ചുവരുകളിലോ വസ്തുക്കളിലോ ആളുകളെയോ സ്പർശിക്കാൻ അപരിചിതരെ അനുവദിക്കില്ല. അലക്സാണ്ടറുടെ പിൻമുറക്കാരെന്ന് സ്വയം വിശ്വസിക്കുന്ന ഇവർ മറ്റുള്ളവർ തങ്ങളെക്കാൾ താഴ്ന്നവരാണെന്ന് കരുതുന്നു
*ലിറ്റിൽ ലാസ, ഭഗ്സു എന്നീ അപരനാമങ്ങളിലറിയപ്പെടുന്നത് ധർമശാലയാണ്
*കുന്നുകളുടെ രാജ്ഞി എന്നറിയപ്പെടുന്നത് ഷിംലയാണ്
*ഇലക്ട്രിക് സിറ്റി അഥവാ പവർ ഹൗസുകളുടെ നഗരം എന്നറിയ പ്പെടുന്നത് ജോഗീന്ദർ നഗറാണ് രാജാ ജോഗീന്ദർ സിങ്ങിന്റെ  പേരിൽനിന്നാണ് ഈ നഗരത്തിന് പേരുവന്നത്. ഏഷ്യാ വൻകര യിൽവെച്ച് ഈ നഗരത്തിനുമാത്രമുള്ള പ്രത്യേകതയാണ് മൂന്നു ജലവൈദ്യുതനിലയങ്ങൾ ഈ നഗരത്തിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു എന്നത്
*റഷ്യയുടെ സഹായത്തോടെ ഹിമാചൽപ്രദേശിൽ ആരംഭിക്കുന്ന ജലവൈദ്യുതപദ്ധതി - കോൾ ഡാം ഷിംല
*ഹിൽസ്റ്റേഷനുകളുടെ രാജ്ഞി എന്നറിയപ്പെടുന്ന ഷിംലയാണ് ഹി മാചൽപ്രദേശിന്റെ തലസ്ഥാനം
*ഹിമാചൽപ്രദേശിലെ ഏറ്റവും വലിയ നഗരം
*ഹിമാചൽപ്രദേശിന്റെ ഹൈക്കോടതി ആസ്ഥാനം
*ബ്രിട്ടീഷ് ഇന്ത്യയുടെ വേനൽക്കാല തലസ്ഥാനം (1864 മുതൽ 1941 വരെ)
*രാഷ്ട്രപതിനിവാസ് സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത് ഷിംലയിലാണ്
*വൈസ്രോയിയുടെ വസതിയായി നിർമിച്ച വൈസ് റീഗൽ ലോഡ്ജാണ് സ്വാതന്ത്ര്യാനന്തരം രാഷ്ട്രപതി നിവാസ് ആയി മാറിയത്
*രാഷ്ട്രപതി നിവാസിന്റെ ശില്പി- ഹെൻട്രി ഇർവിൻ
*വൈസ്‌റീഗൽ ലോഡ്ജിലെ ആദ്യ താമസക്കാരൻ -ഡഫറിൻ പ്രഭു
*ഇന്ത്യയിലെ ആദ്യ ഓട്ടോമാറ്റിക് ടെലിഫോൺ എക്സ്ചേഞ്ച് 1913-ൽ സ്ഥാപിതമായത് ഷിംലയിലാണ്
*ഇന്ത്യയിൽ ഏറ്റവും ഉയരത്തിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന സംസ്ഥാന തലസ്ഥാനം.
*ഏഷ്യയിലെ ഒരേയൊരു സ്വാഭാവിക ഐസ് സ്കേറ്റിങ് പ്രദേശം ഷിംലയിലാണ്
*ഉത്തരേന്ത്യയിൽ ഏറ്റവും ഉയരത്തിലുള്ള റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ ഷിംലയാണ് (2086 മീ.)
*സെൻട്രൽ പൊട്ടറ്റോ റിസർച്ച് ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട്-ഷിംല
*ഇന്ത്യ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് അഡ്വൻസസ്  സ്റ്റഡീസിന്റെ ആസ്ഥാനം ഷിംലയാണ്
*സ്വാതന്ത്ര്യസമരകാലത്ത് ഷിംല കോൺഫറൻസ് നടന്നത്  1945-ലാണ്. ഈ സമയത്ത് വൈസ്രോയി വേവൽപ്രഭുവായിരുന്നു
*ഷിംല കരാർ ഒപ്പുവെച്ചത് 1972 ജൂലായ് 2-ന് ഇന്ത്യയും പാകിസ്താനും തമ്മിലാണ്(ഇന്ത്യൻ പ്രധാന മന്ത്രി ഇന്ദിരാഗാന്ധിയും പാകിസ്താൻ പ്രസിഡൻറ് സുൾഫിക്കർ അലി ഭൂട്ടോയുമാണ് കരാറിൽ ഒപ്പുവച്ചത്)
*ഷിംല വിമാനത്താവളം ജബർ ഹാത്തിയിലാണ്
*ഉംചാ, ഹിമാലയ എന്ന ദിനപത്രം പുറത്തിറങ്ങുന്നത് ഷിംലയിൽ നിന്നാണ്
*ഗാന്ധിജി ഷിംല സന്ദർശിച്ച വർഷം 1921
*കാളീദേവിയുടെ അവതാരമായ ശ്യാമളാദേവി (ശ്യാംല) യിൽ നിന്നാണ് ഷിംലയ്ക്ക് ഈ പേര് വന്നിരിക്കുന്നത്
*നാഷണൽ അക്കാദമി ഓഫ് ഓഡിറ്റ് ആൻഡ് അക്കൗണ്ട്സ് ഷിംലയിലാണ്
*ഇന്ത്യയുടെ ആർമിയുടെ ട്രെയിനിങ് കമാൻഡിന്റെ ആസ്ഥാനം ഷിംലയിലാണ് മാണ്ഡി
*മാണ്ഡവനഗർ എന്ന് പ്രാചീന നാമം
*ബിയാസ് നദീതീരത്താണ് മാണ്ഡി ജില്ല സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്
*81 പ്രാചീനശിലാക്ഷേത്രങ്ങൾ കൊണ്ട് പ്രസിദ്ധമായ സ്ഥലം
*കല്ലുപ്പിന് പ്രസിദ്ധമായ സ്ഥലം
*മാണ്ടി ജില്ല രൂപകല്പന ചെയ്തത് - രാജാ അജ്മീർ സിങ്
*ഭൂതനാഥ്, ത്രിലോക്നാഥ്, ശ്യാമ കലി, പഞ്ചവകത്ര എന്നീ ക്ഷേത്രങ്ങൾ പ്രസിദ്ധം ലാഹുൽ-സ്പിതി
*ഹിമാചൽപ്രദേശിൽ ഏറ്റവും കുറവ്  മഴ ലഭിക്കുന്ന പ്രദേശം
*ലാഹുളിന്റെ പ്രാചീനനാമം — ഗർഷ   
*വജ്രയാന ബുദ്ധമതത്തിലെ ആരാധനാമൂർത്തികളിൽ ഉൾപ്പെട്ട ഡാകിനിമാരുടെ ഹൃദയഭൂമി എന്നറിയപ്പെടുന്നത് ലാഹളാണ്
*ലാഹുൽ പ്രദേശം സന്ദർശിച്ചതായി രേഖപ്പെടുത്തിയിട്ടുള്ള ചൈനീസ് സഞ്ചാരി - ഹ്യുയാൻ സാങ്  
*ഹ്യുയാൻ സാങ്ങിന്റെ വിശദീകരണപ്രകാരം ലാഹുൽ എന്ന പേരുദ്ഭവിച്ചത്
*ലാഹുൽ എന്ന വാക്കിനർത്ഥം ‘ദൈവങ്ങളുടെ നാട്’ എന്നാണ്
*‘ലിറ്റിൽ ടിബറ്റ്’ എന്ന അപരനാമത്തിലറിയപ്പെടുന്ന ഹിമാചൽ പ്രദേശിലെ സ്ഥലമാണ് സ്പിതി
*മധ്യത്തിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന രാജ്യം(Middle Country) എന്നാണ് സ്പിതിയുടെ അർഥം
*ലാഹുളിനെയും സ്പിതിയെയും വേർതിരിക്കുന്ന സ്ഥലം - കുൻ സും ചുരം
*എ.ഡി. 1913 കാലഘട്ടത്തിൽ റാഷ്‌ബിഹാരി ബോസ് താമസിച്ചിരുന്നത് ലാഹുൽ-സ്പിതി താഴ്വരയിലാണ് പ്രശസ്ത വ്യക്തികൾ
*1959-ലെ ചൈനീസ് ആക്രമണത്തെ തുടർന്ന് ഇന്ത്യയിലേക്ക് പലായനം ചെയ്ത വ്യക്തിയാണ് ദലൈ ലാമ
*ദലൈ ലാമയുടെ പ്രവാസ ഗവൺമെൻറിന്റെ ആസ്ഥാനം -മക്ലിയോഡ്ഗഞ്ച്(ധർമശാല)
*ദലൈ ലാമയുടെ ടിബറ്റിലെ വാസസ്ഥലം  - പൊട്ടാലപാലസ്
*നിലവിലെ (14-മത്) ദലൈ ലാമ യുടെ യഥാർഥപേര് –ടെൻസിങ് ഗ്വാട്സോ
*ദലൈ ലാമയുടെ ആത്മകഥകൾ - മൈ ലാൻഡ് ആൻഡ് പീപ്പിൾ, ഫ്രീഡം ഇൻ എക്​സൈൽ
*ഹിമാചൽപ്രദേശിന് ആ പേര് നല്ലിയ സംസ്കൃതപണ്ഡിതൻ - ആചാര്യ ദിവാകർ ദത്ത് ശർമ
*ആദ്യത്തെ പരമവീരചക്ര ബഹുമതിക്ക് അർഹനായ മേജർ സോംനാഥ് ശർമയുടെ ജന്മസ്ഥലം -
*കാൻഗ്രാ
*ഇന്ത്യയിലാദ്യമായി ഒരു വനിത ഹൈക്കോടതി ചീഫ് ജസ്റ്റിസായ ഇന്ത്യൻ സംസ്ഥാനം ഹിമാചൽ പ്രദേശാണ്
*1991-ൽ ലീലാസേഥാണ് ഹിമാചൽ പ്രദേശ് ഹൈക്കോടതിയിലെ ആദ്യ വനിതാ ചീഫ് ജസ്റ്റിസായത് പ്രധാന കൃതികൾ :വീ (We), ദി ചിൽഡ്രൻ ഓഫ് ഇന്ത്യ, ഓൺ ബാലൻസ് :ആൻ ഓട്ടോബയോഗ്രാഫി
*ഹിമാചൽപ്രദേശിന്റെ ഹൈക്കോടതി ചീഫ് ജസ്റ്റിസായ ആദ്യ മലയാളി - കുര്യൻ ജോസഫ്
*റൂം ഓൺ ദി റൂഫ് എ ഫെയ്സ് ഇൻ ദി ഡാർക് ദി ബ്ലൂ അംബ്രെല്ല എന്നീ കൃതികളെഴുതിയ ഹിമാചൽപ്രദേശിൽ നിന്നുള്ള പത്മ ശ്രീ ജേതാവ് - റസ്കിൻ ബോണ്ട്
*സോഹിനി മഹിവാൾ, ദി ലാസ്റ്റ് ഡിസൈർ ഓഫ് മുംതാസ് മഹൽ എന്നീ പെയിൻറിങ്ങുകൾ ഏത് പ്രശസ്ത ചിത്രകാരന്റെതാണ് - സർദാർ ശോഭാ സിങ്
*പഹാരി ഗാന്ധി എന്നറിയപ്പെടുന്നത് - ബാബാ കാൻഷിറാം
*ഇന്ത്യയിലെ ആദ്യ ലോക്സഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ വോട്ട് രേഖപ്പെടുത്തിയ ആദ്യ വ്യക്തി - ശ്യാംചരൺ നേഗി
*ഹിമാചൽപ്രദേശിന്റെ ആദ്യ മുഖ്യമന്ത്രി - യശ്വന്ത്സിങ് പാർമർ
*ഹിമാചലിന്റെ സ്ഥാപകനെന്നും അറിയപ്പെടുന്നു
*‘ഹിമാചൽപ്രദേശ് ഏരിയ ആൻഡ് ലാം​ഗ്വേജസ്  (HP: Area and languages) എന്ന കൃതി രചിച്ചത് -യശ്വന്ത്സിങ് പാർമർ
*1999-ലെ കാർഗിൽ യുദ്ധത്തിലെ വിശിഷ്ടസേവനത്തിന് രാജ്യം പരമ വീരചക്രം നല്കി ആദരിച്ച വ്യക്തി - ക്യാപ്റ്റൻ വിക്രം ബത്ര
*1964 ടോക്കിയോ സമ്മർ ഒളിമ്പിക്സിൽ ഹോക്കിയിൽ ഇന്ത്യക്ക് സ്വർണം നേടി കൊടുത്ത ടീമിന്റെ ക്യാപ്റ്റൻ -ചരൺജിത്ത് സിങ്  
*അന്താരാഷ്ട്ര നീതിന്യായ കോടതിയിൽ സേവനമനുഷ്ഠിച്ച മൂന്നാമത്തെ ഇന്ത്യൻ ജഡ്ജ് -ആർ.എസ്.പഥക് (ഹിമാചൽ സ്വദേശി)   
*ഹിമാചൽപ്രദേശിന്റെ ഇപ്പോഴത്തെ മുഖ്യമന്ത്രി -വീരഭദ്ര സിങ്
*ഇന്ത്യൻ ആർമിയുടെ ഒാണറ്റി ഗ്രൂപ്പ് ക്യാപ്റ്റൻ പദവി ലഭിച്ച മുഖ്യമന്ത്രി-വീരഭദ്ര സിങ്
*ഹിമാചൽപ്രദേശിന്റെ നിന്നുള്ള  പ്രശസ്ത ചലച്ചിത്രതാരങ്ങളാണ് പ്രീതി സിന്റയും അനുപം ഖേറും
*ഡൊണാൾഡ് പ്രെയ്ൻ മക്ലോയിഡിന്റെ സ്മരണാർഥം നാമകരണം ചെയ്യപ്പെട്ടിരിക്കുന്ന സ്ഥലമാണ് ധർമശാലയിലെ മക്ലോയിഡ് ഗഞ്ച്
*ക്വിറ്റ് ഇന്ത്യ സമരനായിക എന്നറിയപ്പെടുന്ന അരുണ അസഫലി യുടെ സ്വദേശം-ഷിംല
*ഗാന്ധിജി ഹിമാചൽപ്രദേശ്  സന്ദർശിച്ചപ്പോൾ താമസിച്ച സ്ഥലമാണ് മനോർവില്ല. വേൾഡ് ഹെൽത്ത് ഓർഗനൈസേഷന്റെ ഏഷ്യയിൽനിന്നുള്ള ആദ്യ വനിതാ പ്രസിഡൻറായ രാജകുമാരി അമൃത് കൗറിന്റെതായിരുന്നു ഈ ബംഗ്ലാവ്
*എവറസ്റ്റ് കീഴടക്കിയ ഏറ്റവും പ്രായംകുറഞ്ഞ വനിതയായ ഡിക്കി ഡോൾമ ഹിമാചൽപ്രദേശിലാണ് ജനിച്ചത്. 1993-ലാണ് ഇവർ എവറസ്റ്റ് കീഴടക്കിയത്. ഓർത്തിരിക്കാൻ
*ഇന്ത്യയിലെ ആദ്യ പുകവലിവിമുക്ത സംസ്ഥാനം
*ഇന്ത്യയിലാദ്യമായി പ്ലാസ്റ്റിക് നിരോധിച്ച സംസ്ഥാനം
*ഇന്ത്യയിലെ ആദ്യ കാർബൺവിമുക്ത സംസ്ഥാനം
*ഇ-വിധാൻ മൊബൈൽ ആപ്പ് പുറത്തിറക്കിയ ആദ്യ സംസ്ഥാനം
*പഹാരിഭാഷ പ്രചാരത്തിലുള്ള ഇന്ത്യൻ സംസ്ഥാനം
*ശതമാനാടിസ്ഥാനത്തിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ ഹിന്ദുമത വിശ്വാസികൾ ഉള്ള സംസ്ഥാനം
*ഇന്ത്യയിൽ 1951-52 ൽ പൊതുതിരഞ്ഞെടുപ്പ് നടന്നപ്പോൾ ആദ്യം പോളിങ് നടന്ന സംസ്ഥാനം
*ലോക്സഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ ആദ്യമായി വോട്ടെടുപ്പ് നടന്ന മണ്ഡലം - ചിനി
*ഇന്ത്യയിൽ ഏറ്റവും ഉയരത്തിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന പോസ്റ്റ് ഓഫീസാണ് 14400 അടി ഉയരത്തിലുള്ള ഹിക്കിം
*ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും ഉയരത്തിലുള്ള ക്രിക്കറ്റ് ഗ്രൗണ്ടാണ് ഹിമാചൽപ്രദേശിലെ ചെയ്ൻ
*ഇന്ത്യയിലാദ്യമായി റോട്ടാവൈറസ് പ്രോജക്ട് നടപ്പാക്കിയ സംസ്ഥാനം
*ഇന്ത്യയിൽ സ്റ്റേറ്റ് ഡേറ്റാ സെൻറർ ആരംഭിക്കുന്ന ആദ്യ സംസ്ഥാനം  
*പാരാഗ്ലൈഡിങ് ലോകകപ്പിന് വേദിയായ ആദ്യ ഇന്ത്യൻ സംസ്ഥാനം
*പ്രൈമറി സ്കൂൾതല വിദ്യാഭ്യാസ നിലവാരം ഉയർത്തുന്നതിനായി ഹിമാചൽപ്രദേശ് ഗവൺമെൻറ് ആരംഭിച്ച പദ്ധതി-പ്രേരണ
*മഹ്സീർ മത്സ്യങ്ങളുടെ സംരക്ഷണത്തിനായി പദ്ധതി ആവിഷ്കരിച്ച സംസ്ഥാനം
*സ്ത്രീകളുടെ ഉന്നമനം ലക്ഷ്യംവെച്ച് ഹിമാചൽ പ്രദേശ് സർക്കാർ ആരംഭിച്ച പദ്ധതി- പഹൽ
*ഹിമാചൽപ്രദേശിന്റെ സംസ്ഥാനദിനം - ഏപ്രിൽ 15
*ഹിമാചൽപ്രദേശ് ടൂറിസത്തിന്റെ പരസ്യവാചകം- അൺഫോർഗറ്റബിൾ ഹിമാചൽ
*കഴ്സൺപ്രഭു മുൻകൈയെടുത്ത് സ്ഥാപിച്ച ഉയരം കൂടിയ ഗോൾഫ് ഗ്രൗണ്ടായ നാൾഡെഹം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത് ഹിമാചൽപ്രദേശിലാണ്
*ശതമാനാടിസ്ഥാനത്തിൽ ദരിദ്രർ ഏറ്റവും കുറവുള്ള സംസ്ഥാനം
*ആപ്പിൾ ഉത്പാദനത്തിൽ മുന്നിൽ നിൽക്കുന്ന  സംസ്ഥാനമാണ് ഹിമാചൽപ്രദേശ്
*ആപ്പിൾ കൃഷിക്ക് പ്രസിദ്ധമായ ഹിമാചൽപ്രദേശിലെ സ്ഥലമാണ് കോട്ടുഗാർ
*ഹിമാചൽപ്രദേശിൽ ആപ്പിൾ കൃഷിക്ക് തുടക്കം കുറിച്ചത് - സാമുവൽ സ്റ്റോക്കസ്
*ഇന്ത്യയിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ പഴങ്ങൾ ഉത്പാദിപ്പിക്കുന്ന സംസ്ഥാനം ഹിമാചൽപ്രദേശാണ്
*ഇന്ത്യയിലെ ഏറ്റവും വലിയ പഴസംസ്കരണകേന്ദ്രം - പർവാന
*കമ്പിളിപ്പുതപ്പിന്റെ നിർമാണത്തിനും പഴസംസ്കരണത്തിനും പ്രസിദ്ധമായ സ്ഥലം - കുളു
*പൂക്കളുടെ ഉത്പാദനത്തിൽ ഒന്നാംസ്ഥാനത്തുള്ള സംസ്ഥാനം
*യുനെസ്കോയുടെ ലോകപ്രൈതൃക പട്ടികയിലിടം പിടിച്ച്, ഹിമാചൽപ്രദേശിലൂടെ കടന്നുപോകുന്ന നാരോഗേജ് തീവണ്ടിപ്പാത - കൽക്കാ-ഷിംല
*2017-ൽ ഹിമാചൽപ്രദേശിൽ നടന്ന ഇന്ത്യ-ഒമാൻ സംയുക്ത സൈനികാഭ്യാസം - നാഗാ II (Nagah II)
*ഹിമാചൽപ്രദേശിലെ പ്രധാന ഉത്സവമാണ് ലാ വി. ഈ ഉത്സവത്തിന്റെ പ്രധാന ആകർഷണം നാട്ടി എന്ന നൃത്തമാണ്
*മറ്റ് നൃത്തരൂപങ്ങൾ – ലൂഡി,നാഗാസ്
*പ്രധാന ആദിവാസി വിഭാഗങ്ങൾ -ഗദ്ദി, കിണ്ണാറ, ഗുജ്ജർ, ലാഹുൾ
*ഇന്ത്യയിൽ രണ്ടാമത് സമ്പൂർണ വെളിയിട വിമുക്ത സംസ്ഥാനമായി പ്രഖ്യാപിക്കപ്പെട്ടത് ഹിമാചലാണ് (ഒന്നാംസ്ഥാനം സിക്കിം)
*ഇന്ത്യയിലെ ആദ്യ ആസൂത്രിത പർവതനഗരം - ബിലാസ്പുർ
*നെഹ്റുകുണ്ഡ് അരുവി ഹിമാചൽപ്രദേശിലാണ്
*റുമാർ എന്ന കരകൗശലവിദ്യ നിലവിലുള്ള ജില്ല - ചമ്പ
*'മോട്ടിമഹൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന നഗരം - നഹൻ
*ഇന്ത്യയിലെ ആദ്യ നിയമദാതാവായ മനുവിന്റെ പേരിലറിയപ്പെടുന്ന സുഖവാസകേന്ദ്രം -മണാലി
*പൂരിസിങ് മ്യൂസിയം - ചമ്പ
*ഗഗൻ വിമാനത്താവളം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത് ധ​ർമശാലയിലാണ്
*ആൻഡ്രൈറ്റ ആർട്ടിസ്റ്റ് വില്ലേജ് ഹിമാചൽപ്രദേശിലെ പാലംപുർ നഗരത്തിലാണ്
*രോഗം മാറ്റാനുള്ള അദ്ഭുതസിദ്ധി ഉണ്ടെന്ന് വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്ന ഹിമാചൽപ്രദേശിലെ തടാകമാണ് കരേലേനുവിലേത്. ഇന്ത്യൻ സ്വാതന്ത്ര്യസമരചരിത്രത്തിലെ മഹാവ്യക്തിയായ സുഭാഷ് ചന്ദ്രബോസിന് ഇത്തരത്തിൽ ക്ഷയരോഗം പൂർണമായും ഭേദപ്പെട്ടു എന്ന് വിശ്വസിക്കുന്നു
*
*സ്പിതി നദിക്കരയിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന പ്രശസ്ത ബുദ്ധമത വിഹാരമാണ് കീഗോംപാ
*നൈനാദേവിക്ഷേത്രം, ജ്വാലാമുഖി തീർഥാടന കേന്ദ്രം ഹിമാചൽപ്രദേശിലാണ്
*ഹിഡിംബാദേവീക്ഷേത്രം - മണാലി Basic Facts
*1971 ജനുവരി 25-ന് സംസ്ഥാന പദവി ലഭിച്ചു.
*ഇന്ത്യയുടെ പർവത സംസ്ഥാനം
*ഇന്ത്യയുടെ ആപ്പിൾ സംസ്ഥാനം
*ഇന്ത്യയുടെ പഴക്കൂട
*ഇന്ത്യയുടെ പൂക്കൂട
*ഋതുക്കളുടെ സംസ്ഥാനം

---

Manglish Transcribe ↓

---

himaachalpradeshu
*dasa enna gothravargakkaaraanu himaachalpradeshile aadimani vaasikal
*shankar varmma enna kashmeer bharanaadhikaari e. Di. 883-l himaa chalpradeshinte adhikaaram pidicchedutthu
*e. Di. 1009-l muhammadu gasni ivide adhikaaram sthaapikkukayum kshethrasvatthukkal apaharikkukayum cheythu
*e. Di. 1043 aayappozhekkum himaachalpradeshu rajaputhrabharanatthin keezhilaayi. Ividam bhariccha prashastha rajaputhraraajaavaayiru nnu sansar chandu
*e. Di. 1773-l himaachalinte bhaagangal mahaaraajaa sansar chandu ii-nte bharanatthilaayirunnu
*1804-l mahaaraaja ranjjitthu singu rajaputhranmaare paraajayappedutthi bharanam ettedutthu
*1768 kaalaghattatthil goorkhakal enna aadivaasivibhaagam neppaalil shakthipraapikkukayum avar neppaalile bhooribhaagam pradeshavum keezhadakkukayum cheythu. Pinneedu goorkhakalude shraddha shimlayilekku thiriyukayum avide aadhipathyam sthaapikkukayum cheyyu
*mahaaraajaa ranjjitthu singine paraajayappedutthi siba kotta pidiccheduttha goorkhappada pinneedu avarude shraddha himaachalinte thekkan bhaagangalilekku vyaapippicchu
*1815-16 nadanna goorkhaavaariloode britteeshukaar shimla keezhadakki. Vykaathe ee pradeshatthe bhooribhaagam pradeshangalum britteeshukaarude kykalilaayi
*britteeshu bharanatthinoduvil 1948-l himaachalpradeshu kendrabharanatthil keezhilaayi
*1951-l laphttananru gavarnarude keezhil 36 amgangalulla leji sttetteevu asambliyodukoodiya paarttu si samsthaanamaakki
*1954-l bilaaspoor koodi himaachalpradeshinodu chertthu
*1971 januvari 25-nu himaachalpradeshinu samsthaanapadavi labhicchu ithode inthyan rippablikkile pathinettaamatthe samsthaanamaayi himaachalpradeshu maari
*himaalayatthinte padinjaaran bhaagatthaayaanu himaachalpradeshu sthithicheyyunnathu .
*himaalayatthilninnaanu himaachalpradeshinu aa peru labhicchathu
*himaachalpradeshu enna vaakkinartham-manjinte vaasasthalam
*himaadri, himaachal, sivaaliku ennee moonnu parvathanirakal chernnathaanu himaalayam
*himaalayatthile ettavum uyaram koodiya parvathanirayaaya himaadri grettar himaalaya enna perilum ariyappedunnu
*himaadrikkum sivaalikkinum idayilaayi sthithicheyyunna parvathanirayaanu himaachal
*himaachalpradeshile pradhaana thaazhvarakalaaya kulu, kaangraa enniva sthithicheyyunnathu himaachaalilaanu
*daulaadhar nirayude thaazhvarayilaanu kaangra sthithicheyyunnathu
*
*himaalayatthil sthithicheyyunna himaachalpradeshile pradhaana sukhavaasa kendrangalaanu shimla,dharmashaala,chamba,dalhausi enniva
*himaalayanirakalil ettavum thekkubhaagatthu kaanappedunna uyaram kuranja parvathanirakalaanu sivaaliku
*praacheenakaalatthu sivaaliku, mynaakaparvatham ennaanu ariyappettirunnathu
*sivaaliku enna vaakkinartham 'shivante thirumudi' ennaanu
*himaachalpradeshile pradhaana churangalaanu shipkila, baaraalaachlaa, rohthaangu enniva.
*himaachalpradeshineyum thibattineyum thammil bandhippikkunna churamaanu shipkilaa churam
*rohthaangchuram sthithicheyyunnathu peerpanchal malanirayilaanu
*kulu thaazhvarayeyum laahul sleethi thaazhvarayeyum bandhippikkunna churamaanu rohthaangu churam.
*shavakoompaaram ennariyappedunnathu rohthaangu churamaanu
*himaachalpradeshile pradhaana nadikalaanu chinaabu, ravi, biyaasu, sathlaju, yamuna
*biyaasu nadi udbhavikkunnathu himaachalpradeshile rohthaangu churatthilninnaanu ithu kulu thaazhvarayiloodeyaanu ozhukunnathu
*biyaasinte praacheenanaamam -vipaasa
*ee nadikku innu naamariyunna peru labhicchathu vasishdtamaharshiyude perilninnaanu ennu vishvasikkappedunnu
*inthyayil ettavum kuranja nirakkil vydyuthi uthpaadippikkunna baasi projakdu biyaasu nadiyilaanu
*greekku puraanangalil 'hy phaasis’ ennariyappedunna nadi-biyaasu
*chamba sukhavaasakendram sthithicheyyunnathu ravi nadiyude theeratthaanu
*shimla sukhavaasakendratthile ettavum uyaram koodiya pradesham -jaakhuhilsu
*shipkila churatthiloode ozhukunna nadi-sathlaju
*ettavum kooduthal mazha labhikkunna himaachalpradeshile sthalam -dharmashaala
*himaachalpradeshinte randaam thalasthaanamaayi eeyide prakhyaapikkappetta nagaram-dharmashaala
*ettavum kuravu mazha labhikkunnathu - laahul spithi
*biyaasu nadiyil sthithi cheyyunna anakkettu -pongu
*ithinte sambharani mahaaraana prathaapsaagar ennariyappedunnu
*1976-laanu anakkettinte pani poortthiyaayathu
*kaangra jillayilaanu sthithicheyyunnathu
*himaachalpradeshil sthithicheyyunna manushyanirmitha thadaakamaanu govinda saagar thadaakam. Lokatthile thanne valiya graavitti daam koodiyaanithu
*bhakra anakkettinte jalasambharaniyaanu govinda saagar thadaakam
*inthyayile ettavum uyaram koodiya randaamatthe anakkettaanu bhakra anakkettu
*bhakra daaminte melnottam vahiccha amerikkan enjineeyar -haarvi sttokkam
*1962-laanu anakkettinte pani poortthiyaayathu
*kaaleedeviyude aashirvaadamullathum shivabhagavaanaal samrakshikkappedunnu ennu sankalpamullathumaaya himaachalpradeshile thadaakam-khaajjar thadaakam
*ogasttu/septtambar maasangalil ellaavarshavum ee thadaakatthil oru mela nadakkaarundu
*chamba jillayilaanu sthithicheyyunnathu
*‘chandrante thadaakam’ (lake of moon) ennariyappedunna thadaakam - chandrathaal thadaakam
*chyneesu sanchaariyaaya hyuyaan saangu chandrathaal thadaakatthe 'lohithya sarovar’ ennaanu visheshippicchathu
*renuka thadaakam sthithicheyyunna samsthaanam himaachal pradeshaanu (sirmaur jilla)
*inthyayilaadyamaayi jiyo thermal enarji (choodu neeruravayilninnu vydyuthi uthpaadippikkunna prakriya) uthpaadippiccha pavarstteshan-manikaran
*inthyayil bhoomikkadiyil sthithicheyyunna ettavum valiya jala vydyuthapaddhathi naathcha-chhaakri projakdu (sathlaju nadiyil)
*giri jalasechana paddhathi sthithicheyyunna samsthaanam
*dehar jalavydyutha paddhathi ethu nadiyilaan-biyaasu
*ravi nadiyil sthithicheyyunna jalavydyutha paddhathiyaanu chamera
*chaandviku vellacchaattam himaachalpradeshilaanu
*yuneskoyude pythruka pattikayil ulppetta himaachal pradeshile desheeyodyaanam-  grettu himaalayan naashanal paarkku
*mahaaraanaa prathaapsaagar desheeyodyaanam kaangraam jillayilaanu
*pinvaali naashanal paarkku, rohiya naashanal paarkku ennivayum himaachalpradeshilaanu
*himaachalpradeshile mattoru vanyajeevisankethamaanu kalothoshu
*theerthaan saangchvari sthithicheyyunnathu kuluvilaanu
*eshyayile eka phosil paarkku -sivaaliku phosil paarkku
*ithu sthithicheyyunnathu sirmaurilaanu aparanaamangal
*inthyayude mini svittsarlandu ennariyappedunna sthalam - khajjaar
*himaalayatthile ajantha ennariyappedunnathu daaboyaanu
*dyvangalude thaazhvara - kulu
*inthyayile kumil nagaram, mini shimla ennee aparanaamangalila riyappedunnathu solan aanu
*sitti ophu redu goldu ennariyappedunnathum solanaanu
*mini israayel - kaasol
*malakalile vaaraanasi ennariyappedunnathu maandiyaanu
*chottikaashi, himaachalile kaashi ennee aparanaamangalilum maandi ariyappedunnu
*vilakkappetta nagaram (the village of taboos) ennariyappedunnathu  malaanayaanu ividutthe chuvarukalilo vasthukkalilo aalukaleyo sparshikkaan aparichithare anuvadikkilla. Alaksaandarude pinmurakkaarennu svayam vishvasikkunna ivar mattullavar thangalekkaal thaazhnnavaraanennu karuthunnu
*littil laasa, bhagsu ennee aparanaamangalilariyappedunnathu dharmashaalayaanu
*kunnukalude raajnji ennariyappedunnathu shimlayaanu
*ilakdriku sitti athavaa pavar hausukalude nagaram ennariya ppedunnathu jogeendar nagaraanu raajaa jogeendar singinte  perilninnaanu ee nagaratthinu peruvannathu. Eshyaa vankara yilvecchu ee nagaratthinumaathramulla prathyekathayaanu moonnu jalavydyuthanilayangal ee nagaratthil sthithicheyyunnu ennathu
*rashyayude sahaayatthode himaachalpradeshil aarambhikkunna jalavydyuthapaddhathi - kol daam shimla
*hilstteshanukalude raajnji ennariyappedunna shimlayaanu hi maachalpradeshinte thalasthaanam
*himaachalpradeshile ettavum valiya nagaram
*himaachalpradeshinte hykkodathi aasthaanam
*britteeshu inthyayude venalkkaala thalasthaanam (1864 muthal 1941 vare)
*raashdrapathinivaasu sthithicheyyunnathu shimlayilaanu
*vysroyiyude vasathiyaayi nirmiccha vysu reegal lodjaanu svaathanthryaanantharam raashdrapathi nivaasu aayi maariyathu
*raashdrapathi nivaasinte shilpi- hendri irvin
*vysreegal lodjile aadya thaamasakkaaran -dapharin prabhu
*inthyayile aadya ottomaattiku deliphon ekschenchu 1913-l sthaapithamaayathu shimlayilaanu
*inthyayil ettavum uyaratthil sthithicheyyunna samsthaana thalasthaanam.
*eshyayile oreyoru svaabhaavika aisu skettingu pradesham shimlayilaanu
*uttharenthyayil ettavum uyaratthilulla reyilve stteshan shimlayaanu (2086 mee.)
*sendral pottatto risarcchu insttittyoottu-shimla
*inthya insttittyoottu ophu advansasu  sttadeesinte aasthaanam shimlayaanu
*svaathanthryasamarakaalatthu shimla konpharansu nadannathu  1945-laanu. Ee samayatthu vysroyi vevalprabhuvaayirunnu
*shimla karaar oppuvecchathu 1972 joolaayu 2-nu inthyayum paakisthaanum thammilaanu(inthyan pradhaana manthri indiraagaandhiyum paakisthaan prasidanru sulphikkar ali bhoottoyumaanu karaaril oppuvacchathu)
*shimla vimaanatthaavalam jabar haatthiyilaanu
*umchaa, himaalaya enna dinapathram puratthirangunnathu shimlayil ninnaanu
*gaandhiji shimla sandarshiccha varsham 1921
*kaaleedeviyude avathaaramaaya shyaamalaadevi (shyaamla) yil ninnaanu shimlaykku ee peru vannirikkunnathu
*naashanal akkaadami ophu odittu aandu akkaundsu shimlayilaanu
*inthyayude aarmiyude dreyiningu kamaandinte aasthaanam shimlayilaanu maandi
*maandavanagar ennu praacheena naamam
*biyaasu nadeetheeratthaanu maandi jilla sthithicheyyunnathu
*81 praacheenashilaakshethrangal kondu prasiddhamaaya sthalam
*kalluppinu prasiddhamaaya sthalam
*maandi jilla roopakalpana cheythathu - raajaa ajmeer singu
*bhoothanaathu, thriloknaathu, shyaama kali, panchavakathra ennee kshethrangal prasiddham laahul-spithi
*himaachalpradeshil ettavum kuravu  mazha labhikkunna pradesham
*laahulinte praacheenanaamam — garsha   
*vajrayaana buddhamathatthile aaraadhanaamoortthikalil ulppetta daakinimaarude hrudayabhoomi ennariyappedunnathu laahalaanu
*laahul pradesham sandarshicchathaayi rekhappedutthiyittulla chyneesu sanchaari - hyuyaan saangu  
*hyuyaan saanginte vishadeekaranaprakaaram laahul enna perudbhavicchathu
*laahul enna vaakkinarththam ‘dyvangalude naad’ ennaanu
*‘littil dibattu’ enna aparanaamatthilariyappedunna himaachal pradeshile sthalamaanu spithi
*madhyatthil sthithicheyyunna raajyam(middle country) ennaanu spithiyude artham
*laahulineyum spithiyeyum verthirikkunna sthalam - kun sum churam
*e. Di. 1913 kaalaghattatthil raashbihaari bosu thaamasicchirunnathu laahul-spithi thaazhvarayilaanu prashastha vyakthikal
*1959-le chyneesu aakramanatthe thudarnnu inthyayilekku palaayanam cheytha vyakthiyaanu daly laama
*daly laamayude pravaasa gavanmenrinte aasthaanam -makliyodganchu(dharmashaala)
*daly laamayude dibattile vaasasthalam  - pottaalapaalasu
*nilavile (14-mathu) daly laama yude yathaarthaperu –densingu gvaadso
*daly laamayude aathmakathakal - my laandu aandu peeppil, phreedam in ek​syl
*himaachalpradeshinu aa peru nalliya samskruthapandithan - aachaarya divaakar datthu sharma
*aadyatthe paramaveerachakra bahumathikku arhanaaya mejar somnaathu sharmayude janmasthalam -
*kaangraa
*inthyayilaadyamaayi oru vanitha hykkodathi cheephu jasttisaaya inthyan samsthaanam himaachal pradeshaanu
*1991-l leelaasethaanu himaachal pradeshu hykkodathiyile aadya vanithaa cheephu jasttisaayathu pradhaana kruthikal :vee (we), di childran ophu inthya, on baalansu :aan ottobayograaphi
*himaachalpradeshinte hykkodathi cheephu jasttisaaya aadya malayaali - kuryan josaphu
*room on di roophu e pheysu in di daarku di bloo ambrella ennee kruthikalezhuthiya himaachalpradeshil ninnulla pathma shree jethaavu - raskin bondu
*sohini mahivaal, di laasttu disyr ophu mumthaasu mahal ennee peyinringukal ethu prashastha chithrakaarantethaanu - sardaar shobhaa singu
*pahaari gaandhi ennariyappedunnathu - baabaa kaanshiraam
*inthyayile aadya loksabhaa thiranjeduppil vottu rekhappedutthiya aadya vyakthi - shyaamcharan negi
*himaachalpradeshinte aadya mukhyamanthri - yashvanthsingu paarmar
*himaachalinte sthaapakanennum ariyappedunnu
*‘himaachalpradeshu eriya aandu laam​gvejasu  (hp: area and languages) enna kruthi rachicchathu -yashvanthsingu paarmar
*1999-le kaargil yuddhatthile vishishdasevanatthinu raajyam parama veerachakram nalki aadariccha vyakthi - kyaapttan vikram bathra
*1964 dokkiyo sammar olimpiksil hokkiyil inthyakku svarnam nedi koduttha deeminte kyaapttan -charanjitthu singu  
*anthaaraashdra neethinyaaya kodathiyil sevanamanushdticcha moonnaamatthe inthyan jadju -aar. Esu. Pathaku (himaachal svadeshi)   
*himaachalpradeshinte ippozhatthe mukhyamanthri -veerabhadra singu
*inthyan aarmiyude oaanatti grooppu kyaapttan padavi labhiccha mukhyamanthri-veerabhadra singu
*himaachalpradeshinte ninnulla  prashastha chalacchithrathaarangalaanu preethi sintayum anupam kherum
*donaaldu preyn makloyidinte smaranaartham naamakaranam cheyyappettirikkunna sthalamaanu dharmashaalayile makloyidu ganchu
*kvittu inthya samaranaayika ennariyappedunna aruna asaphali yude svadesham-shimla
*gaandhiji himaachalpradeshu  sandarshicchappol thaamasiccha sthalamaanu manorvilla. Veldu heltthu organyseshante eshyayilninnulla aadya vanithaa prasidanraaya raajakumaari amruthu kaurintethaayirunnu ee bamglaavu
*evarasttu keezhadakkiya ettavum praayamkuranja vanithayaaya dikki dolma himaachalpradeshilaanu janicchathu. 1993-laanu ivar evarasttu keezhadakkiyathu. ortthirikkaan
*inthyayile aadya pukavalivimuktha samsthaanam
*inthyayilaadyamaayi plaasttiku nirodhiccha samsthaanam
*inthyayile aadya kaarbanvimuktha samsthaanam
*i-vidhaan mobyl aappu puratthirakkiya aadya samsthaanam
*pahaaribhaasha prachaaratthilulla inthyan samsthaanam
*shathamaanaadisthaanatthil ettavum kooduthal hindumatha vishvaasikal ulla samsthaanam
*inthyayil 1951-52 l pothuthiranjeduppu nadannappol aadyam polingu nadanna samsthaanam
*loksabhaa thiranjeduppil aadyamaayi votteduppu nadanna mandalam - chini
*inthyayil ettavum uyaratthil sthithicheyyunna posttu opheesaanu 14400 adi uyaratthilulla hikkim
*lokatthile ettavum uyaratthilulla krikkattu graundaanu himaachalpradeshile cheyn
*inthyayilaadyamaayi rottaavyrasu projakdu nadappaakkiya samsthaanam
*inthyayil sttettu dettaa senrar aarambhikkunna aadya samsthaanam  
*paaraaglydingu lokakappinu vediyaaya aadya inthyan samsthaanam
*prymari skoolthala vidyaabhyaasa nilavaaram uyartthunnathinaayi himaachalpradeshu gavanmenru aarambhiccha paddhathi-prerana
*mahseer mathsyangalude samrakshanatthinaayi paddhathi aavishkariccha samsthaanam
*sthreekalude unnamanam lakshyamvecchu himaachal pradeshu sarkkaar aarambhiccha paddhathi- pahal
*himaachalpradeshinte samsthaanadinam - epril 15
*himaachalpradeshu doorisatthinte parasyavaachakam- anphorgattabil himaachal
*kazhsanprabhu munkyyedutthu sthaapiccha uyaram koodiya golphu graundaaya naaldeham sthithicheyyunnathu himaachalpradeshilaanu
*shathamaanaadisthaanatthil daridrar ettavum kuravulla samsthaanam
*aappil uthpaadanatthil munnil nilkkunna  samsthaanamaanu himaachalpradeshu
*aappil krushikku prasiddhamaaya himaachalpradeshile sthalamaanu kottugaar
*himaachalpradeshil aappil krushikku thudakkam kuricchathu - saamuval sttokkasu
*inthyayil ettavum kooduthal pazhangal uthpaadippikkunna samsthaanam himaachalpradeshaanu
*inthyayile ettavum valiya pazhasamskaranakendram - parvaana
*kampilipputhappinte nirmaanatthinum pazhasamskaranatthinum prasiddhamaaya sthalam - kulu
*pookkalude uthpaadanatthil onnaamsthaanatthulla samsthaanam
*yuneskoyude lokaprythruka pattikayilidam pidicchu, himaachalpradeshiloode kadannupokunna naarogeju theevandippaatha - kalkkaa-shimla
*2017-l himaachalpradeshil nadanna inthya-omaan samyuktha synikaabhyaasam - naagaa ii (nagah ii)
*himaachalpradeshile pradhaana uthsavamaanu laa vi. Ee uthsavatthinte pradhaana aakarshanam naatti enna nrutthamaanu
*mattu nruttharoopangal – loodi,naagaasu
*pradhaana aadivaasi vibhaagangal -gaddhi, kinnaara, gujjar, laahul
*inthyayil randaamathu sampoorna veliyida vimuktha samsthaanamaayi prakhyaapikkappettathu himaachalaanu (onnaamsthaanam sikkim)
*inthyayile aadya aasoothritha parvathanagaram - bilaaspur
*nehrukundu aruvi himaachalpradeshilaanu
*rumaar enna karakaushalavidya nilavilulla jilla - champa
*'mottimahal sthithicheyyunna nagaram - nahan
*inthyayile aadya niyamadaathaavaaya manuvinte perilariyappedunna sukhavaasakendram -manaali
*poorisingu myoosiyam - champa
*gagan vimaanatthaavalam sthithicheyyunnathu dha​rmashaalayilaanu
*aandrytta aarttisttu villeju himaachalpradeshile paalampur nagaratthilaanu
*rogam maattaanulla adbhuthasiddhi undennu vishvasikkappedunna himaachalpradeshile thadaakamaanu karelenuvilethu. Inthyan svaathanthryasamaracharithratthile mahaavyakthiyaaya subhaashu chandrabosinu ittharatthil kshayarogam poornamaayum bhedappettu ennu vishvasikkunnu
*
*spithi nadikkarayil sthithicheyyunna prashastha buddhamatha vihaaramaanu keegompaa
*nynaadevikshethram, jvaalaamukhi theerthaadana kendram himaachalpradeshilaanu
*hidimbaadeveekshethram - manaali basic facts
*1971 januvari 25-nu samsthaana padavi labhicchu.
*inthyayude parvatha samsthaanam
*inthyayude aappil samsthaanam
*inthyayude pazhakkooda
*inthyayude pookkooda
*ruthukkalude samsthaanam